بسم ا… الرحمن الرحیم
توصیه بر گفتار و رفتار صحیح صرف‌نظر از دین و آئین انسان‌ها، خط‌مشی برای رسیدن به سوی انسانیت است؛ اما متأسفانه انسان‌ها زمانی متنبه می‌شوند و عاقلانه تصمیم می‌گیرند که مرتکب خطا و اشتباه شده باشند.
مطابق با فرمایش پیامبران الهی خصوصاً پیامبران اولوالعزم، اساس آفرینش عشق و محبت بوده است. خداوند بر یکایک مخلوقات خود عاشق بوده و این درست همانند هنرمند و صاحب اثریست که همه آثار خود را دوست دارد و برای آن ارزش قائل است. خداوند هرگز انسان‌ها را خلق نکرده است تا به آنان خشم و غضب کند و آنان را در عذاب و گرفتاری قرار دهد.
قبل از خلقت انسان‌ها، همه‌ی نعمات آفریده شد تا انسان با بهره وری از آنها زندگی بهتری داشته باشد و این خود نماد و نشانی بر عشق خالق به مخلوق است. در بسیاری مواقع، تنبیهات الهی در جهت رشد انسان‌ها و هوشیاری آنان در مقابل دشمنی شیطان صورت می پذیرد. خداوند صراحتاً در قرآن فرموده که شیطان دشمن آشکار انسان هاست؛ شیطان خود، فرصت اغوا و فریب انسان‌ها را از خداوند طلب کرد و خداوند نیز در پاسخ سال‌ها عبادات او، این فرصت را در اختیارش قرار داد.
گفتیم اکثر انسان‌ها زمانی هوشیارانه عمل می‌کنند که به شکست و ناکامی رسیده باشند و از قدرت فکر و اندیشه خود قبل از انجام عمل یا سخنی بهره نبرده باشند. وقتی تصمیمات افراد به دور از فکر، شور و مشورت و آگاهی یافتن از توانمندی‌ها و علایق فردی باشد، چیزی جز شکست به همراه نخواهد داشت. زندگی ائمه (س)، فرامین و کلام الهی بر اهمیت مشورت بسیار تأکید کرده‌اند.
در مباحث گذشته اشاره کردیم که انسان‌ها جایز به قیاس خود با دیگری نیستند؛ چرا که ظرفیت و توانمندی هر فرد با فرد دیگری متفاوت است. این که خداوند در قرآن می‌فرماید از هر کس به اندازه وسع او تکلیف می‌خواهم، دلیل روشنی بر متفاوت بودن انسان‌هاست. هرگز ظاهر زندگی خود را با دیگران مقایسه نکنیم که خدای علیم و دانا به خوبی از پایان زندگی انسان‌ها آگاه است. وقتی با همه قصورات خود، ادعای بندگی می‌کنیم و با اندک عبادت و رعایت فرامین الهی خود را در مقیاس با فردی قرار می‌دهیم که نه تنها به عبادت خداوند نمی‌پردازد بلکه ربا خواری می‌کند و از حرام، ثروت انبوهی جمع می‌کند، در حقیقت در مشیت الهی دخالت می کنیم.
به یاد داشته باشیم صرف عبادت روزی هیچ انسانی تأمین نمی‌شود. خداوند بارها بر سعی و تلاش انسان‌ها در رسیدن به رزقی طیب و طاهر تأکید فرموده است. عبادت زمینه‌ی خیر و برکت را در رزق فراهم می‌کند.
آیات و نشانه‌های الهی در لحظه لحظه‌ی زندگی ما هویداست.
بیماری نمونه‌ای از این نشانه‌هاست که انسان بیشتر قدر سلامتی را بداند و متوجه نعمت سلامتی باشد و در عین حال رحمت الهی را لمس کند؛ چرا که در ازای رنج و بیماری، خداوند بر خطا و لغزش فرد قلم عفو خواهد کشید. بیماری، رنج و دردها بخشی از تقدیر انسان‌هاست.
داستان رابطه‌ی بسیاری از ما با خدا، همانند داستان رابطه‌ی ما با برخی از افراد است که در برابر محبت و کمک ما نه تنها قدردان و سپاس‌گزار نیستند؛ بلکه شاکی و پرتوقع نیز هستند. مسلماً هر یک از ما پس از مواجه شدن با چنین عکس العملی دست از کمک می‌کشیم و برای همیشه و یا لااقل مدتی صبر می‌کنیم تا اظهار ندامت فرد را ببینیم. متأسفانه افراد زیادی در مورد مسائل دنیوی حاضرند تا غرور و عزت نفس خود را در مقابل افرادی که جایگاه انسانی چندانی ندارند، بشکنند اما به راحتی حاضر نمی شوند سر تعظیم در مقابل پروردگار خویش پایین بیاورند و غرور خود را بشکنند.
بدانیم راز رسیدن به درجات عالی انسانی، شکستن غرور و خودداری از تکبر است. رسم عرفای گذشته در پذیرفتن شاگردان، عبور از آزمون تواضع و شکستن غرور و خود بزرگ‌بینی بوده است. غرور، همسایه‌ی دیوار به دیوار شیطان است و اسباب اغلب بدبختی‌ها و عقب گردهای انسانی می‌باشد.
صبر از نشانه های بارز شکستن خود است.
دقت داشته باشیم که خضوع و خشوع در پیشگاه الهی داشتن و برای رضای او خود را شکستن، از عهده هر کسی بر نمی آید. اسیر غرور نشدن، کینه و نفرت ورزی را نیز از انسان دور می‌کند و کمک می‌کند تا انسان در برابر وحدانیت الهی سر تعظیم فرود بیاورد. بارها گفته‌ایم که تعظیم و تکریم مختص خداوند بلندمرتبه است؛ چنان‌چه تعظیم و تکریم ما برای ائمه (س) با نیت الهی نباشد و فقط به نیت تعظیم برای شخص صورت گیرد مکروه و در برخی مواقع مردود خواهد بود.
کسی که شکستن خود در مقابل خالق را یادگرفته باشد، بی‌شک به وادی صبر نزدیک شده است و کسی که وارد بر وادی صبر می شود به سرعت تسلیم خشم و عصبانیت نخواهد شد و نهایتاً در دام شیطان اسیر نمی‌شود. هوشیاری، بیداری و خودکنترلی نتیجه شیرین برای کسی است که صبوری آموخته و تحت تأثیر شرایط نامساعد عملی انجام نداده است.
الگوی ما مولایی است که عمروعاص ملعون و حیله گر را براساس خشم و غضب درونی خود به هلاکت نرساندند و به خویش فرصت دادند تا خشم الهی را هدفِ به هلاکت رساندن دشمن خدا قرار دهد. مولا امیرالمومنین (ع) در وادی صبر صاحب والاترین جایگاه هستند، از این رو است که هرگز دشمن قادر نبوده است تا ایشان را وادار کند تا براساس خشم درونی عکس العملی انجام دهد.
ما نیز سال‌ها مدعی عشق و مریدی بر این بزرگ مرد هستیم. باید بسنجیم که در مسائل جزئی و کلی زندگی و در کنش‌ها و واکنش‌های رفتاری چه قدر صبور هستیم؟ باید بسنجیم که آیا به قدری صبور شده‌ایم که موضوعی که در گذشته باعث رنجش و ناراحتی ما بوده، امروز نه تنها باعث ناراحتی ما نیست بلکه موجب شده تصمیمات درست تر و منطقی تری اتخاذ کنیم؟ در مسیر رهرویی قبل از هر چیز باید معلم خود باشیم و خود را به درستی ارزیابی کنیم. علت روشن و واضح بسیاری از کدورت، ناراحتی و خشونت ها و در وهله ی بالاتر جرم و جنایت ها، کم صبری یا عدم صبر است.
تمرین و تلاشمان را در شکستن خود در مقابل خدا قرار بدهیم و به خواندن چند رکعت نماز یومیه بسنده نکنیم. خضوع و خشوع اصلی را هم چون امام سجاد (ع) داشته باشیم که در مقابل پروردگارشان بسیار سجده می‌کردند. جهت بهبود بندگی خود مدتی قبل از خواب اعمال روزانه‌ی خود را بسنجیم و به عملکردمان امتیاز مثبت و منفی دهیم تا متوجه پیشرفت و یا پس رفت های خود باشیم. برای مثبت‌ها خود را تشویق کنیم و برای منفی‌ها به تحقیق و بررسی و ریشه یابی بپردازیم. دقت کنیم در ارزیابی و محک زدن خود، خود فریبی نکنیم و با خود صادق باشیم. کافیست مدتی به سنجش اعمال و عملکردهایمان ادامه دهیم و علت‌یابی کنیم، خواهیم دید که تا حدی متوجه جایگاه‌مان نزد خداوند می شویم. اگر جایگاه‌مان مثبت باشد، می‌توانیم درخواست و حوائج خود را با دلی مطمئن‌تر بیان کنیم و اگر منفی باشد دست به دعا، توبه و استغفار بلند کنیم و از عمل و گفتار منفی بیشتر خودداری کنیم.
ثمره‌ی محاسبه‌ی اعمال این است که فرد کنترل نفس خود را در دست می‌گیرد بنابراین کمتر دچار اشتباهاتی می‌شود که ندامت، پشیمانی و شکست به بار می‌آورد. زندگی با همه مقدرات نهفته‌اش برای این است که انسان‌ها بتوانند به اصل خویش رجعت کنند اما در این بین کسانی هستند که مغلوب مقدرات می‌شوند و برای رسیدن به اصل‌شان توانایی لازم را کسب نمی‌کنند.
قدر جایگاه رهرویی خود را بدانیم که برداشتن هر گامی در این مسیر ده‌ها بازگشت و توجه از سوی معشوق را به دنبال دارد. والسلام…
دیدگاهتان را بنویسید